Muṇḍaka Upaniṣad · 2.1

तदेतत्सत्यं यथा सुदीप्तात्पावकाद्विस्फुलिङ्गाः सहस्रशः प्रभवन्ते सरूपाः । तथाक्षराद्विविधाः सोम्य भावाः प्रजायन्ते तत्र चैवापियन्ति ॥

Esto es lo verdadero: como de un fuego bien encendido saltan chispas a millares, semejantes a él, así, querido mío, de lo Imperecedero nacen seres diversos, y a él también retornan.

दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः सबाह्याभ्यन्तरो ह्यजः । अप्राणो ह्यमनाः शुभ्रो ह्यक्षरात्परतः परः ॥

Divina, sin forma, la Persona, con lo exterior y lo interior, sin nacimiento, sin aliento, sin mente, resplandeciente, más allá de lo Imperecedero, el supremo.

एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च । खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥

De él nacen el aliento vital, la mente y todos los sentidos, el espacio, el viento, la luz, el agua y la tierra, sostén del universo.

अग्निर्मूर्धा चक्षुषी चन्द्रसूर्यौ दिशः श्रोत्रे वाग्विवृताश्च वेदाः । वायुः प्राणो हृदयं विश्वमस्य पद्भ्यां पृथिवी ह्येष सर्वभूतान्तरात्मा ॥

El fuego es su cabeza; sus ojos, la luna y el sol; las regiones, sus oídos; la palabra, los Vedas desplegados; el viento, su aliento vital; su corazón, el universo; de sus pies, la tierra: él es el Sí mismo interior de todos los seres.

तस्मादग्निः समिधो यस्य सूर्यः सोमात्पर्जन्य ओषधयः पृथिव्याम् । पुमान्रेतः सिञ्चति योषितायां बह्वीः प्रजाः पुरुषात्सम्प्रसूताः ॥

De él, el fuego, cuya leña es el sol; de la luna, la lluvia; las plantas, en la tierra; el varón vierte el semen en la mujer: muchas criaturas han salido de la Persona.^✦

तस्मादृचः साम यजूंषि दीक्षा यज्ञाश्च सर्वे क्रतवो दक्षिणाश्च । संवत्सरश्च यजमानश्च लोकाः सोमो यत्र पवते यत्र सूर्यः ॥

De él, los Ṛc, el Sāman y los Yajus, la iniciación, todos los sacrificios, los ritos y las ofrendas, el año y el oferente, y los mundos donde Soma se purifica y donde brilla el sol.

तस्माच्च देवा बहुधा सम्प्रसूताः साध्या मनुष्याः पशवो वयांसि । प्राणापानौ व्रीहियवौ तपश्च श्रद्धा सत्यं ब्रह्मचर्यं विधिश्च ॥

De él también nacieron de muchas maneras los dioses, los Sādhyas, los hombres, las bestias, las aves, el aliento que sale y el que desciende, el arroz y la cebada, el ardor ascético, la fe, la verdad, la continencia y la norma.^✦

सप्त प्राणाः प्रभवन्ति तस्मात्सप्तार्चिषः समिधः सप्त होमाः । सप्तेमे लोका येषु चरन्ति प्राणा गुहाशया निहिताः सप्त सप्त ॥

De él surgen los siete alientos vitales, las siete llamas, las siete leñas, las siete ofrendas; estos siete mundos en los que se mueven los alientos vitales, que yacen en la cueva, colocados de siete en siete.

अतः समुद्रा गिरयश्च सर्वेऽस्मात्स्यन्दन्ते सिन्धवः सर्वरूपाः । अतश्च सर्वा ओषधयो रसश्च येनैष भूतैस्तिष्ठते ह्यन्तरात्मा ॥

De él, los mares y todas las montañas; de él fluyen los ríos de toda forma; y de él todas las plantas y el jugo, por el cual este Sí mismo interior subsiste con los seres.

पुरुष एवेदं विश्वं कर्म तपो ब्रह्म परामृतम् । एतद्यो वेद निहितं गुहायां सोऽविद्याग्रन्थिं विकिरतीह सोम्य ॥

La Persona es todo esto: obras, ardor ascético, Brahman, lo supremo inmortal. Quien conoce esto, situado en la cueva, ese deshace aquí el nudo de la ignorancia, querido mío.