Muṇḍaka Upaniṣad · 3.1

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते । तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्ति अनश्नन्नन्योऽभिचाकशीति ॥

Dos aves de bello plumaje, compañeras inseparables, amigas, se posan en el mismo árbol; de ellas, una come el dulce fruto del pipal; la otra, sin comer, observa.^✦

समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नोऽनीशया शोचति मुह्यमानः । जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमानमिति वीतशोकः ॥

En el mismo árbol, la Persona, sumergida, se aflige, ofuscada por su impotencia; cuando ve al otro, al Señor honrado, [y comprende:] «Esta es su grandeza», queda libre de pena.

यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् । तदा विद्वान्पुण्यपापे विधूय निरञ्जनः परमं साम्यमुपैति ॥

Cuando el vidente ve al de color de oro, al Hacedor, al Señor, a la Persona, matriz del Brahman, entonces el sabio, sacudiéndose mérito y demérito, sin mancha, alcanza la suprema igualdad.^✦

प्राणो ह्येष यः सर्वभूतैर्विभाति विजानन्विद्वान्भवते नातिवादी । आत्मक्रीड आत्मरतिः क्रियावानेष ब्रह्मविदां वरिष्ठः ॥

Este es el aliento vital que resplandece en todos los seres; conociéndolo plenamente, el sabio no habla en exceso; se deleita en el Sí mismo, se complace en el Sí mismo, activo: este es el mejor de los conocedores del Brahman.^✦

सत्येन लभ्यस्तपसा ह्येष आत्मा सम्यग्ज्ञानेन ब्रह्मचर्येण नित्यम् । अन्तःशरीरे ज्योतिर्मयो हि शुभ्रो यं पश्यन्ति यतयः क्षीणदोषाः ॥

Por la verdad, por el ardor ascético, por el conocimiento recto y por la continencia se obtiene siempre este Sí mismo; en el interior del cuerpo, hecho de luz, resplandeciente, aquel a quien contemplan los esforzados de faltas extinguidas.

सत्यमेव जयते नानृतं सत्येन पन्था विततो देवयानः । येनाक्रमन्त्यृषयो ह्याप्तकामा यत्र तत्सत्यस्य परमं निधानम् ॥

Triunfa la verdad, no la falsedad; por la verdad se extiende el camino de los dioses, por el cual avanzan los videntes de deseos cumplidos, allí donde está el supremo tesoro de la verdad.^✦

बृहच्च तद्दिव्यमचिन्त्यरूपं सूक्ष्माच्च तत्सूक्ष्मतरं विभाति । दूरात्सुदूरे तदिहान्तिके च पश्यत्स्विहैव निहितं गुहायाम् ॥

Grande y divino, de forma inconcebible, resplandece más sutil que lo sutil; más lejos que lo lejano y aquí cerca, entre los que ven, aquí mismo, depositado en la cueva.

न चक्षुषा गृह्यते नापि वाचा नान्यैर्देवैस्तपसा कर्मणा वा । ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्वस्ततस्तु तं पश्यते निष्कलं ध्यायमानः ॥

No es aprehendido por el ojo ni por la palabra, ni por los demás dioses, ni por el ardor ascético ni por la acción; pero por la claridad del conocimiento, de ser purificado, entonces lo contempla, meditando en el que no tiene partes.

एषोऽणुरात्मा चेतसा वेदितव्यो यस्मिन्प्राणः पञ्चधा संविवेश । प्राणैश्चित्तं सर्वमोतं प्रजानां यस्मिन्विशुद्धे विभवत्येष आत्मा ॥

Este Sí mismo, sutil, ha de ser conocido con la inteligencia, aquel en el que el aliento vital se ha introducido de cinco maneras; con los alientos vitales está entretejido todo el pensamiento de las criaturas; cuando él está purificado, este Sí mismo se manifiesta.

यं यं लोकं मनसा संविभाति विशुद्धसत्त्वः कामयते यांश्च कामान् । तं तं लोकं जयते तांश्च कामांस्तस्मादात्मज्ञं ह्यर्चयेद्भूतिकामः ॥

Cualquier mundo que, de ser purificado, conciba con la mente, y los deseos que desee, ese mundo conquista y esos deseos; por eso, quien desea prosperidad, venere al conocedor del Sí mismo.