Praśna · Pregunta I

सुकेशा च भारद्वाजः शैब्यश्च सत्यकामः सौर्यायणी च गार्ग्यः कौसल्यश्चाश्वलायनो भार्गवो वैदर्भिः कबन्धी कात्यायनस्ते हैते ब्रह्मपरा ब्रह्मनिष्ठाः परं ब्रह्मान्वेषमाणा एष ह वै तत्सर्वं वक्ष्यतीति ते ह समित्पाणयो भगवन्तं पिप्पलादमुपसन्नाः ॥

Sukeśa Bhāradvāja, Satyakāma Śaibya, Gārgya Sauryāyaṇī, Kausalya Āśvalāyana, Bhārgava Vaidarbhi y Kabandhī Kātyāyana: estos, entregados al Brahman, firmes en el Brahman, buscando el Brahman supremo, [pensando:] «Este, en verdad, nos lo dirá todo», se acercaron, con leña en las manos, al venerable Pippalāda.^✦

तान्ह स ऋषिरुवाच भूय एव तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संवत्सरं संवत्स्यथ यथाकामं प्रश्नान्पृच्छत यदि विज्ञास्यामः सर्वं ह वो वक्ष्याम इति ॥

El sabio les dijo: «Permanezcan aún un año más con ardor ascético, continencia y fe; luego pregunten las preguntas que quieran. Si lo sabemos, les diremos todo».^✦

अथ कबन्धी कात्यायन उपेत्य पप्रच्छ भगवन्कुतो ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥

Entonces Kabandhī Kātyāyana se acercó y le preguntó: «Venerable señor, ¿de dónde nacen, en verdad, estas criaturas?».

तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते रयिं च प्राणं चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥

Él le dijo: «Prajāpati, deseoso de criaturas, practicó el ardor ascético. Habiendo practicado el ardor ascético, produjo una pareja: la materia y el aliento vital, [pensando:] «Estos dos me harán criaturas de muchas maneras»».^✦

आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत्सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥

El sol es, en verdad, el aliento vital; la materia, en cambio, es la luna. La materia es, en verdad, todo esto, lo que tiene forma y lo que no tiene forma; por eso la forma misma es la materia.

अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान्प्राणान्रश्मिषु सन्निधत्ते । यद्दक्षिणां यत्प्रतीचीं यदुदीचीं यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत्सर्वं, प्रकाशयति तेन, सर्वान्प्राणान्रश्मिषु सन्निधत्ते ॥

Ahora bien, el sol, al salir, entra en la dirección oriental; con ello reúne en sus rayos los alientos vitales de oriente. Cuando ilumina el sur, el occidente, el norte, abajo, arriba, las direcciones intermedias, todo, con ello reúne en sus rayos todos los alientos vitales.

स एष वैश्वानरो विश्वरूपः प्राणोऽग्निरुदयते । तदेतदृचाभ्युक्तम् ॥

Este es Vaiśvānara, el de todas las formas, el aliento vital, el fuego, que se levanta. Esto mismo ha sido dicho en un verso.^✦

विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥

Al de todas las formas, al dorado, al que conoce todo lo nacido, refugio supremo, luz única, que da calor, de mil rayos, que se mueve de cien maneras, aliento vital de las criaturas: este sol se levanta.^✦

संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च । तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव लोकमभिजयन्ते । त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषयः प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते । एष ह वै रयिर्यः पितृयाणः ॥

El año es Prajāpati; su curso tiene dos vías: la del sur y la del norte. Así, quienes veneran aquello como «el sacrificio y la obra pía: eso es lo hecho», conquistan solo el mundo de la luna; ellos mismos regresan de nuevo. Por eso estos sabios, deseosos de descendencia, toman el [camino] del sur. Esa materia es, en verdad, el camino de los Padres.^✦

अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्ययात्मानमन्विष्यादित्यमभिजयन्ते । एतद्वै प्राणानामायतनमेतदमृतमभयमेतत्परायणमेतस्मान्न पुनरावर्तन्त इत्येष निरोधः । तदेष श्लोकः ॥

En cambio, por el norte, con ardor ascético, continencia, fe y conocimiento, buscando el Ātman, conquistan el sol. Esta es la morada de los alientos vitales; esto es lo inmortal, lo sin temor; este es el refugio supremo; de aquí no regresan: esta es la cesación. Acerca de esto hay este verso.^✦

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितमिति ॥

Dicen que el Padre tiene cinco pies y doce formas, y que está en la mitad superior del cielo, dotado de aguas; pero otros, a su vez, dicen que el Vidente está fijado en el [carro] de siete ruedas y seis rayos.^✦

मासो वै प्रजापतिस्तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः शुक्लः प्राणस्तस्मादेत ऋषयः शुक्ल इष्टं कुर्वन्तीतर इतरस्मिन् ॥

El mes es Prajāpati; su quincena oscura es la materia, la clara es el aliento vital. Por eso estos sabios realizan el sacrificio en la [quincena] clara, y los otros, en la otra.

अहोरात्रो वै प्रजापतिस्तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते ॥

El día y la noche son Prajāpati; su día es el aliento vital, su noche es la materia. Malogran el aliento vital quienes de día se unen en el placer amoroso; y es continencia que de noche se unan en el placer amoroso.

अन्नं वै प्रजापतिस्ततो ह वै तद्रेतस्तस्मादिमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥

El alimento es Prajāpati; de él procede, en verdad, la semilla; de ella nacen estas criaturas.

तद्ये ह वै तत्प्रजापतिव्रतं चरन्ति ते मिथुनमुत्पादयन्ते । तेषामेवैष ब्रह्मलोको येषां तपो ब्रह्मचर्यं येषु सत्यं प्रतिष्ठितम् ॥

Así, quienes cumplen ese voto de Prajāpati producen una pareja. Solo para ellos es este mundo del Brahman, para aquellos que tienen ardor ascético y continencia, y en quienes la verdad está establecida.^✦

तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न माया चेति ॥

Para ellos está ese mundo del Brahman libre de polvo: para aquellos en quienes no hay doblez, ni falsedad, ni ilusión.^✦