Praśna · Pregunta IV

अथ हैनं सौर्यायणी गार्ग्यः पप्रच्छ भगवन्नेतस्मिन्पुरुषे कानि स्वपन्ति कान्यस्मिञ्जाग्रति कतर एष देवः स्वप्नान्पश्यति कस्यैतत्सुखं भवति कस्मिन्नु सर्वे सम्प्रतिष्ठिता भवन्तीति ॥

Entonces Gārgya Sauryāyaṇī le preguntó: «Venerable señor, en este hombre, ¿cuáles [facultades] duermen? ¿Cuáles en él están despiertas? ¿Cuál es este dios que ve los sueños? ¿De quién es esta felicidad? ¿En quién están todos establecidos?».

तस्मै स होवाच यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत्सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति । तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न जिघ्रति न रसयते न स्पृशते नाभिवदते नादत्ते नानन्दयते न विसृजते नेयायते स्वपितीत्याचक्षते ॥

Él le dijo: «Como, oh Gārgya, los rayos del sol poniente se reúnen todos en este disco luminoso, y de nuevo se despliegan cuando él sale, así todo esto se unifica en la mente, el dios supremo. Por eso, entonces, este hombre no oye, no ve, no huele, no gusta, no toca, no habla, no toma, no goza, no excreta, no se mueve; dicen: «Duerme»».

प्राणाग्नय एवैतस्मिन्पुरे जाग्रति । गार्हपत्यो ह वा एषोऽपानो व्यानोऽन्वाहार्यपचनो यद्गार्हपत्यात्प्रणीयते प्रणयनादाहवनीयः प्राणः ॥

Solo los fuegos de los alientos vitales velan en esta ciudad. El apāna es, en verdad, el fuego doméstico; el vyāna, el fuego del sur; el aliento vital es el fuego de oblación, porque es conducido desde el fuego doméstico; por esa conducción.^✦

यदुच्छ्वासनिःश्वासावेतावाहुती समं नयतीति स समानः । मनो ह वाव यजमान इष्टफलमेवोदानः स एनं यजमानमहरहर्ब्रह्म गमयति ॥

Porque lleva por igual las dos oblaciones, la inspiración y la espiración, es el samāna. La mente es, en verdad, el oferente del sacrificio; el fruto del sacrificio es el udāna, que cada día lo conduce al Brahman.

अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवति । यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यति श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुशृणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवति दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं च सच्चासच्च सर्वं पश्यति सर्वः पश्यति ॥

Aquí, en el sueño, este dios experimenta su grandeza. Lo visto, lo vuelve a ver; lo oído, vuelve a oír ese mismo objeto; y lo experimentado en [distintos] lugares y direcciones, lo vuelve a experimentar una y otra vez. Visto y no visto, oído y no oído, experimentado y no experimentado, lo real y lo irreal: todo lo ve; siendo todo, ve.

स यदा तेजसाभिभूतो भवति । अत्रैष देवः स्वप्नान्न पश्यत्यथैतदस्मिञ्शरीरे एतत्सुखं भवति ॥

Cuando está dominado por el calor, entonces este dios no ve sueños; entonces, en este cuerpo, tiene lugar esta felicidad.

स यथा सोम्य वयांसि वासोवृक्षं सम्प्रतिष्ठन्त एवं ह वै तत्सर्वं पर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥

Como, querido mío, los pájaros se posan en el árbol donde moran, así todo esto se establece en el Ātman supremo.

पृथिवी च पृथिवीमात्रा चापश्चापोमात्रा च तेजश्च तेजोमात्रा च वायुश्च वायुमात्रा चाकाशश्चाकाशमात्रा च चक्षुश्च द्रष्टव्यं च श्रोत्रं च श्रोतव्यं च घ्राणं च घ्रातव्यं च रसश्च रसयितव्यं च त्वक्च स्पर्शयितव्यं च वाक्च वक्तव्यं च हस्तौ चादातव्यं चोपस्थश्चानन्दयितव्यं च पायुश्च विसर्जयितव्यं च पादौ च गन्तव्यं च मनश्च मन्तव्यं च बुद्धिश्च बोद्धव्यं चाहङ्कारश्चाहङ्कर्तव्यं च चित्तं च चेतयितव्यं च तेजश्च विद्योतयितव्यं च प्राणश्च विधारयितव्यं च ॥

La tierra y el elemento tierra; el agua y el elemento agua; el calor y el elemento calor; el viento y el elemento viento; el espacio y el elemento espacio; la vista y lo visible; el oído y lo audible; el olfato y lo olfateable; el gusto y lo gustable; la piel y lo tangible; el habla y lo que ha de decirse; las manos y lo que ha de tomarse; el órgano genital y lo que ha de deleitar; el ano y lo que ha de excretarse; los pies y lo que ha de recorrerse; la mente y lo que ha de pensarse; el entendimiento y lo que ha de comprenderse; el sentido del yo y lo que ha de referirse al yo; el pensamiento y lo que ha de percibirse; el calor y lo que ha de iluminarse; el aliento vital y lo que ha de sostenerse.^✦

एष हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः । स परेऽक्षर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥

Pues este es el que ve, toca, oye, huele, gusta, piensa, comprende y actúa: la Persona, el sí mismo hecho de conocimiento. Él se establece en el Ātman supremo, imperecedero.^✦

परमेवाक्षरं प्रतिपद्यते स यो ह वै तदच्छायमशरीरमलोहितं शुभ्रमक्षरं वेदयते यस्तु सोम्य । स सर्वज्ञः सर्वो भवति तदेष श्लोकः ॥

Alcanza el Imperecedero supremo mismo. Quien, en verdad, conoce eso —sin sombra, sin cuerpo, sin color, resplandeciente, imperecedero—, oh querido mío, ese se hace omnisciente, se hace todo. Acerca de esto hay este verso.^✦

विज्ञानात्मा सह देवैश्च सर्वैः प्राणा भूतानि सम्प्रतिष्ठन्ति यत्र । तदक्षरं वेदयते यस्तु सोम्य स सर्वज्ञः सर्वमेवाविवेशेति ॥

Aquel en que se establecen el sí mismo hecho de conocimiento, junto con todos los dioses, los alientos vitales y los seres: ese Imperecedero, quien lo conoce, querido mío, es omnisciente y ha entrado en todo.