Libro III, 50 · Cómo el hombre desolado debe ponerse en las manos de Dios
Qualiter homo desolatus debet se in manus Dei offerre
Domine Deus, sancte Pater, sis nunc et in æternum benedictus, quia sicut vis ita factum est, et quod facis bonum est. Lætetur in te servus tuus, non in se, nec in aliquo alio, quia tu solus lætitia vera, tu spes mea, et corona mea, tu gaudium meum, et honor meus, Domine. Quid habet servus tuus, nisi quod a te accepit, etiam sine merito suo? Tua sunt omnia, quæ dedisti et quæ fecisti. Pauper sum et in laboribus a juventute mea, et contristatur anima mea, nonnunquam usque ad lacrymas, quandoque etiam conturbatur spiritus meus a se propter imminentes passiones.
Señor Dios, Padre santo, seas bendito ahora y por siempre, porque como quieres así se ha hecho, y lo que haces es bueno. Alégrese en ti tu siervo, no en sí ni en ningún otro, porque solo tú eres la verdadera alegría; tú, mi esperanza y mi corona; tú, mi gozo y mi honra, Señor. ¿Qué tiene tu siervo sino lo que de ti recibió, aun sin mérito suyo? Tuyas son todas las cosas, las que diste y las que hiciste. Pobre soy y en trabajos desde mi juventud, y mi alma se entristece a veces hasta las lágrimas; y a veces también mi espíritu se turba en sí mismo a causa de las pasiones que lo amenazan.✦
Sal 88,16 (Vulgata 87,16).
Desidero pacis gaudium, filiorum tuorum pacis flagito, qui in lumine consolationis a te pascuntur. Si das pacem, si gaudium sanctum infundis, erit anima servi tui plena modulatione, et devota in laude tua. Sed si te subtraxeris sicut sæpissime soles, non poterit currere viam mandatorum tuorum, sed magis ad tundendum pectus genua incurvantur, quia non est illi sicut heri, et nudiustertius, quando lucebat lucerna tua super caput ejus, et sub umbra alarum tuarum protegebatur a tentationibus irruentibus.
Deseo el gozo de la paz; pido con instancia la paz de tus hijos, que son apacentados por ti en la luz del consuelo. Si das la paz, si infundes santo gozo, el alma de tu siervo estará llena de melodía y devota en tu alabanza. Pero si te retiras, como muy a menudo sueles, no podrá correr por el camino de tus mandamientos, sino que más bien se doblan sus rodillas para golpearse el pecho, porque no le va como ayer y anteayer, cuando tu lámpara brillaba sobre su cabeza y era protegido a la sombra de tus alas de las tentaciones que lo asaltaban.✦
Sal 119,32; Jb 29,3; Sal 17,8.
Pater juste, et semper laudande, venit hora, ut probetur servus tuus. Pater amande, dignum est, ut hora hac patiatur pro te aliquid servus tuus. Pater perpetuo venerande, venit hora quam ab æterno præsciebas affuturam, ut ad modicum tempus succumbat foris servus tuus; vivat vero semper apud te intus, paululum vilipendatur, humilietur et deficiat coram hominibus, passionibus conteratur et languoribus, ut iterum tecum in aurora lucis novæ resurgat, et in cælestibus clarificetur. Pater sancte, tu sic ordinasti, et sic voluisti, et hoc factum est quod præcepisti.
Padre justo y siempre digno de alabanza, ha llegado la hora de que tu siervo sea probado. Padre amable, justo es que en esta hora tu siervo padezca algo por ti. Padre por siempre venerable, ha llegado la hora que desde la eternidad sabías que había de venir, en que tu siervo sucumba por fuera por un breve tiempo, pero viva siempre por dentro junto a ti; que sea un poco menospreciado, humillado, y desfallezca delante de los hombres; que sea quebrantado por pasiones y dolencias, para que de nuevo resucite contigo en la aurora de la nueva luz y sea glorificado en el cielo. Padre santo, tú así lo ordenaste y así lo quisiste, y se ha hecho lo que mandaste.✦
Jn 12,23.27.
Est hæc enim gratia ad amicum tuum, pati et tribulari in mundo pro amore tuo, quotiescumque et a quocumque et quomodocumque id permiseris fieri. Sine consilio et providentia tua, et sine causa nihil fit in terra. Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me ut discam justificationes tuas, et omnes elationes cordis atque præsumtiones abjiciam. Utile mihi, quod confusio cooperuit faciem meam, ut te potius quam homines ad consolandum requiram. Didici etiam ex hoc inscrutabile judicium tuum expavescere, qui affligis justum cum impio, sed non sine æquitate et justitia.
Porque esta es la gracia para con tu amigo: padecer y ser atribulado en el mundo por tu amor, cuantas veces, por quien y de cualquier modo que permitas que suceda. Sin tu consejo y providencia, y sin causa, nada se hace en la tierra. Bueno es para mí, Señor, que me hayas humillado, para que aprenda tus justificaciones y deseche toda altivez del corazón y toda presunción. Provechoso es para mí que la confusión haya cubierto mi rostro, para que busque mi consuelo en ti más que en los hombres. He aprendido también con esto a temer tu juicio inescrutable, que aflige al justo con el impío, pero no sin equidad y justicia.✦
Jb 5,6; Sal 119,71; Sal 69,8.
Gratias tibi, quia non pepercisti malis meis, sed attrivisti me verberibus amaris, infligens dolores et immittens angustias foris et intus. Non est qui me consoletur ex omnibus quæ sub cælo sunt, nisi tu, Domine Deus meus, cælestis medicus animarum, qui percutis et sanas, deducis ad inferos et reducis. Disciplina tua super me et virga tua ipsa me docebit.
Gracias te doy, porque no perdonaste mis males, sino que me quebrantaste con amargos azotes, causándome dolores y enviándome angustias por fuera y por dentro. No hay quien me consuele, de entre todas las cosas que hay bajo el cielo, sino tú, Señor Dios mío, médico celestial de las almas, que hieres y sanas, que haces bajar a los abismos y subir de ellos. Tu disciplina [está] sobre mí, y tu misma vara me enseñará.✦
Tb 13,2; Sal 18,36 (Vulgata 17,36).
Ecce, Pater dilecte, in manibus tuis ego sum; sub virga correctionis tuæ me inclino: percute dorsum meum et collum meum, ut incurvem ad voluntatem tuam tortuositatem meam. Fac me pium et humilem discipulum, sicut bene facere consuevisti, ut ambulem ad omnem nutum tuum. Tibi me et omnia mea ad corrigendum committo: melius est hic corripi quam in futuro. Tu scis omnia et singula, et nihil te latet in humana conscientia. Antequam fiant, nosti ventura, et non opus tibi est ut quis te doceat aut admoneat de his quæ fiunt in terra. Tu scis quid expediat ad profectum meum et quantum deservit tribulatio ad rubiginem vitiorum purgandum. Fac mecum desideratum beneplacitum tuum et ne despicias peccaminosam vitam meam, nulli melius et clarius quam tibi soli notam.
He aquí, Padre amado, que estoy en tus manos; me inclino bajo la vara de tu corrección. Hiere mi espalda y mi cuello, para que doblegue mi torcimiento a tu voluntad. Hazme discípulo piadoso y humilde, como bien sueles hacer, para que ande a toda señal tuya. A ti me encomiendo con todo lo mío para que me corrijas: más vale ser corregido aquí que en la [vida] venidera. Tú sabes todas y cada una de las cosas, y nada se te oculta en la conciencia humana. Antes que sucedan, conoces lo venidero, y no tienes necesidad de que nadie te enseñe o te advierta de lo que se hace en la tierra. Tú sabes lo que conviene para mi aprovechamiento, y cuánto sirve la tribulación para limpiar el orín de los vicios. Haz conmigo tu deseado beneplácito, y no desprecies mi vida pecadora, que nadie conoce mejor ni más claramente que tú solo.
Da mihi, Domine, scire quod sciendum est, hoc amare quod amandum est, hoc laudare quod tibi summe placet, hoc reputare quod tibi prætiosum apparet, hoc vituperare quod tibi sordescit. Non me sinas secundum visionem oculorum exteriorum judicare, neque secundum auditum aurium hominum imperitorum sententiare: sed in judicio vero de visibilibus et spiritualibus discernere atque super omnia voluntatem beneplaciti tui semper inquirere.
Concédeme, Señor, saber lo que se ha de saber, amar lo que se ha de amar, alabar lo que a ti más te agrada, estimar lo que a ti te parece precioso, vituperar lo que a tus ojos es vil. No permitas que juzgue según la vista de los ojos exteriores, ni que sentencie según lo que oyen los oídos de los hombres ignorantes; sino que discierna con juicio verdadero entre las cosas visibles y las espirituales, y que busque siempre, sobre todo, la voluntad de tu beneplácito.✦
Is 11,3.
Falluntur sæpe hominum sensus in judicando; falluntur et amatores sæculi visibilia tantummodo amando. Quid enim homo inde melior, quia reputabitur ab homine major? Fallax fallacem, vanus vanum, cæcus cæcum, infirmus infirmum decipit, dum exaltat et veraciter magis confundit, dum inaniter laudat. Nam quantum unusquisque est in oculis tuis, tantum est et non amplius, ait humilis sanctus Franciscus.
Se engañan a menudo los sentidos de los hombres al juzgar; se engañan también los amadores del siglo al amar solo lo visible. ¿Qué es el hombre mejor por ser tenido por mayor por otro hombre? El falaz engaña al falaz, el vano al vano, el ciego al ciego, el débil al débil, cuando lo ensalza; y en verdad más lo confunde cuando vanamente lo alaba. Porque «cuanto es cada uno a tus ojos, tanto es, y no más», dice el humilde san Francisco.✦
Dicho de san Francisco de Asís, recogido en sus antiguas biografías.
Fuente del texto original: Texto latino: The Latin Library (thelatinlibrary.com), marcado como dominio público; se han corregido sus erratas evidentes, y donde a esta edición le faltan palabras se traduce lo que dice.